Odszedł prof. Jerzy Jakimiec

Prof. Jerzy Jakimiec urodził się w 1935 roku w Wilnie. Zmarł 19 maja 2026 roku w Skoroszowie k. Trzebnicy. W latach 1953-1958 studiował astronomię na Uniwersytecie Wrocławskim. Stopień magistra uzyskał na podstawie pracy pt. Cykliczne zmiany średnich rozmiarów plam słonecznych napisanej pod kierunkiem prof. Jana Mergentalera. Pracę doktorską pt. Magnetohydrodynamiczne modele plam słonecznych obronił u tego samego promotora w 1963. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1971 na podstawie rozprawy pt. Fotosfera w plamach słonecznych – problem konstruowania modeli. Tytuł profesora przyznany mu został w 1979. Był zatrudniony w Instytucie Astronomicznym od 1957 do 2006 na pełnym etacie, a w latach 2006-2010 – na ½ etatu.

W latach 1966-1967 oraz w 1972 odbył staże naukowe w Moskwie w Instytucie Astronomicznym (10 miesięcy) oraz w Instytucie Fizyki Akademii Nauk ZSRR (3 miesiące). W 1976 i 1982 przebywał na trzymiesięcznych stażach w Laboratory for Space Research (C. de Jager, R. Mewe) w Utrechcie (Holandia). W latach 80. i 90. podjął wieloletnią współpracę z Mullard Space Science Laboratory (J.L. Culhane) i Rutherford Appleton Laboratory (K.J.H. Phillips) w Anglii oraz z grupą z Uniwersytetu w Palermo we Włoszech (S. Serio, F. Reale).

Po przejściu na emeryturę prof. Jana Mergentalera i opuszczeniu Polski przez doc. Adolfa Stankiewicza J. Jakimiec objął w 1972 funkcję kierownika Zakładu Heliofizyki i Fizyki Kosmicznej, którym kierował aż do osiągnięcia wieku emerytalnego w 2005. W latach 1978-1981 oraz 1987-1993 (dwie kadencje) był dyrektorem Instytutu Astronomicznego. W latach 1969-1971 był członkiem Zarządu PTA, a w latach 1977-1979 jego skarbnikiem. W kadencji 1996-1999 był członkiem Senatu UWr, w którym pełnił wówczas funkcję przewodniczącego Komisji Finansów.

Był znakomitym nauczycielem akademickim. Swoją głęboką wiedzę popartą fantastyczną intuicją naukową potrafił przekazywać w mistrzowski sposób. Wielu spośród jego studentów przechowuje do dzisiaj notatki z jego sztandarowych wykładów: Fizyka Słońca oraz Wnętrza Gwiazdowe. Wypromował 15 magistrów i 11 doktorów, spośród których 6 zrobiło habilitację, a 3 uzyskało tytuł profesora.

Znacząco przyczynił się do rozwoju Wrocławskiej Szkoły Heliofizyki zapoczątkowanej przez prof. Jana Mergentalera. Bardzo szybko przeszedł od prostego opisu fenomenologii plam słonecznych do magnetohydrostatycznego modelowania atmosfery Słońca w obrębie plam [AcA, 15, 145 (1965)]. Staże naukowe w ZSRR i Holandii zapoczątkowały jego zainteresowania interpretacją satelitarnych obserwacji rentgenowskich naszej gwiazdy. Zajmował się głównie rozbłyskami słonecznymi, a w szczególności procesem wydzielania energii i hydrodynamicznej reakcji ośrodka oraz mechanizmem przyspieszania cząstek. Opracował szczegółowe reguły posługiwania się diagramem diagnostycznym log N_e vs. log T do precyzyjnej oceny bilansu energetycznego pętli rozbłyskowych [A&A, 253, 269 (1992)]. Zaproponował dwa modele, turbulentnego jądra emisyjnego [A&A, 334, 1112 (1998)] i oscylujących pułapek magnetycznych [Solar Phys., 261, 233 (2010)], które łączyły naturalną prostotę koncepcyjną z szeroką możliwością interpretowania wielu zaawansowanych aspektów obserwacyjnych.

W 1963 został laureatem Nagrody Młodych PTA II stopnia. Wielokrotnie otrzymywał Nagrody Rektora UWr, a kierowany przez niego zespół uzyskał Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej (2003). Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1978), Krzyżem Kawalerski OOP (1980) i Krzyżem Oficerskim OOP (2005). Był promotorem dwóch doktoratów honoris causa nadanych przez Uniwersytet Wrocławski, które otrzymali John Leonard Culhane (1993) i Bohdan Paczyński (2005).