PL (polski) / EN (english - in preparation)
Fig.1. [w przygotowaniu] Model Układu Słonecznego w skali 1:1 miliarda naniesiony na mapę Gór Izerskich (niebieskie okręgi pokazują drogi planet wokół Słońca). Zaznaczone zostały miejsca, w których znajdują się modele Słońca i planet.
Fig.2. Model Słońca wykonany jest z kostki granitowej (koło w kolorze piaskowym u podstawy gnomona). Modele planet to nieduże głazy ze stalowymi płytkami o rozmiarze 20 x 30 cm. Każda płytka zawierają nazwę planety, jej symbol, otwór o rozmiarze odpowiadającym rozmiarowi planety w skali 1:1 miliarda oraz nazwę fundatora.
ścieżka dydaktyczna
„model Układu Słonecznego”
- przebieg: Orle - Kobyla Łąka - Chatka Górzystów
- dostępność: pieszo, na rowerze, na nartach, na wózku (częściowo)
- długość ścieżki: 4.5 km
- wysokość n.p.m.: 810 - 850 m
- suma podejść/zejść: 60/30 m
- trudność: mała
- możliwość odpoczynku i posiłku: Orle, Chatka Górzystów
- współrzędne geograficzne: patrz opis planet
- data „uruchomienia”: 18 września 2010
- fundator: patrz opis planet
Wszechświat rozciąga się w przestrzeni i czasie na niewyobrażalnych odległościach. Nawet w naszym najbliższym sąsiedztwie kosmicznym - w Układzie Słonecznym - odległości w przestrzeni wyrażają się wieloma milionami i miliardami kilometrów. Odległości takie trudno pojąć. Nasze codzienne skale odległości wyrażają się w centymetrach, metrach czy, co najwyżej, tysiącach kilometrów. Rozumiemy, że miliard to więcej niż tysiąc, ale czy możemy sobie wyobrazić różnicę? Jest to trudne. A Układ Słoneczny to zaledwie mała cząstka całego Wszechświata. W porównaniu z Wszechświatem jest on jak ziarnko piasku w porównaniu z Ziemią. Wszechświat nie został skrojony na ludzką skalę i nawet astronomowie mają problem z wyobrażeniem sobie jego ogromu.
Możemy jednak pomóc naszej wyobraźni budując model np. Układu Słonecznego, pomniejszony do skali, którymi operujemy na co dzień. Model Układu Słonecznego to popularny sposób wspomagania wyobraźni. Takie modele, w różnych skalach, od metrów do setek kilometrów, znajdziemy w różnych miejscach na świecie. Dzięki nim możemy przekonać się jak małe są planety w porównaniu do Słońca i w porównaniu z odległościami między nimi. Model Układu Słonecznego nie tylko ułatwia wyobrażenie sobie skali odległości i wielkości występujących we Wszechświecie, ale również umożliwia bliższe poznanie najbliższego sąsiedztwa kosmicznego Ziemi. Oprócz Ziemi, Słońce okrąża 7 innych planet. Każdy z tych ośmiu planetarnych światów jest inny, niepowtarzalny, chociaż wszystkie powstały razem z tego samego budulca (materii dysku protoplanetarnego) i pod działaniem tych samych praw fizyki. Słoneczne planety to nie tylko różnice, ale również podobieństwa. Wiele zjawisk, które znamy z Ziemi znajdziemy też na innych planetach.
Ścieżka dydaktyczna „model Układu Słonecznego” w Górach Izerskich przedstawia Słońce i 8 krążących wokół niego planet w skali 1:1 miliarda. W tej skali pokazane są zarówno rozmiary tych 9 obiektów, jak i odległości między nimi. Kolejność planet od Słońca w modelu jest taka jak w rzeczywistości. Ścieżka zaczyna się w Orlu modelem Słońca i kończy przy Chatce Górzystów modelem Neptuna. Model Słońca ułożony jest z kostki brukowej i połączony jest z gnomonem, a modele planet pokazane są na metalowych płytkach umieszczonych na niedużych głazach. Wszystkie obiekty planetarnej ścieżki położone są przy drodze prowadzącej z Orla do Chatki Górzystów (patrz mapka obok).
Lista zamieszczona poniżej przedstawia wszystkie obiekty planetarnej ścieżki wraz z ich współrzędnymi geograficznymi oraz fundatorami:
- Słońce (gwiazda)
współrzędne: 50°48′56.3″ N, 15°22′54.9″ E
fundator: gestorzy bazy turystycznej Jakuszyce, Orle - Merkury (planeta skalista)
współrzędne: 50°48′57.9″ N, 15°22′53.9″ E
fundator: I. Pawlak, K. Szczygieł, M. M. M. P. Luberadzcy - Wenus (planeta skalista)
współrzędne: 50°48′59.3″N, 15°22′52.4″ E
fundator: Marta i Piotr Osadkowscy - Ziemia (planeta skalista) oraz Księżyc
współrzędne: 50°49′00.6″ N, 15°22′51.5″ E
fundator: Leśny Kompleks Promocyjny „Sudety Zachodnie” - Mars (planeta skalista)
współrzędne: 50°49′03.2″ N, 15°22′50.7″ E
fundator: Sudeckie Bractwo Walońskie - Jowisz (planeta gazowa)
współrzędne: 50°49′19.2″ N, 15°22′40.2″ E
fundator: miasto Świeradów Zdrój - Saturn (planeta gazowa)
współrzędne: 50°49′38.1″ N, 15°22′23.7″ E
fundator: Sobiesław Zasada Sp. z o.o., Kraków, Armii Krajowej 19 - Uran (planeta gazowa)
współrzędne: 50°50′23.9″ N, 15°22′01.8″ E
fundator: Podziemna Trasa Turystyczna „Kowarskie Kopalnie” - Neptun (planeta gazowa)
współrzędne: 50°51′11.4″ N, 15°21′29.8″ E
fundator: Park Hotel SPA Buczyński, Świeradów Zdrój, Orzeszkowej 2
Jeśli chesz dowiedzieć się więcej o ścieżce, obejrzyj inforamtor [w przygotowaniu].
Wędrując izerską ścieżką planetarną poznasz lepiej nie tylko „kosmiczną” przyrodę Układu Słonecznego, ale również przyrodę Gór Izerskich, a w szczególności malowniczą dolinę górnej Izery, która należy do jednych z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Europie i w ... Układzie Słonecznym. Zapraszamy!
planetarna ścieżka dydaktyczna a ochrona izerskiej przyrody
Ścieżka dydaktyczna „model Układu Słonecznego” znajduje się na terenie Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Sudety Zachodnie” i obszaru Natura 2000 „Torfowiska Gór Izerskich” oraz przebiega częściowo przez rezerwat przyrody „Torfowiska Doliny Izery”. Z tego powodu powstanie ścieżki planetarnej było możliwe po uzyskaniu zgody od Nadleśnictwa Szklarska Poręba, Nadleśnictwa Świeradów i Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Projektowanie i wykonanie ścieżki odbyło się zgodnie z wytycznymi wydanymi przez te trzy instytucje. Dzięki temu ścieżka dydaktyczna „model Układu Słonecznego” nie szkodzi cennej izerskiej przyrodzie.
